شماره ۱۲۰۴

پیشگیری‌از اختلالات لوله‌عصبی در جنین

آرزو چراغی، مدرس گروه مامایی و بهداشت باروری

پیشگیری‌از اختلالات لوله‌عصبی در جنین

چهارشنبه 31 مرداد 1397
پزشکی امروز

لازمة تولد یک نوزاد سالم و کاملاً طبیعی، تشکیل به موقع و رشد به اندازه اندام‌ها و ارگان‌های بدن جنین و کارکرد طبیعی اعضای‌بدن وی می‌باشد. درطی ۲الی۸هفته نخستین زندگی درون‌رحمی که دورة رویانی نامیده می‌شود، مهم‌ترین زمان برای تشکیل و رشد اندام‌ها و ارگان‌های مختلف بدن است. اگر هرعامل ناهنجاری‌زا (تراتوژن) توسط مادر باردار در این زمان، مصرف شود ممکن‌است تشکیل یا رشد ارگان‌های مختلف بدن،‌ جنین وی را تحت‌تأثیر قرارداده و سبب پیدایش ناهنجاری‌های مختلف برای جنین شود.

یکی از ناهنجاری‌های جدی و مهلک برای جنین انسان، اختلالات مربوط به لوله‌عصبی(مغز و نخاع) می‌باشد که تحت‌عنوانNTDها(Neural Tube Defects) شناسایی می‌شوند. این دسته از ناهنجاری‌ها با تحت‌تاثیر قراردادن رشد و تکامل مغز و نخاع، سلامت انسان را تحت‌تاثیر قرارمی‌دهند و سبب پیدایش عوارض متعدد برای جنین انسان و در مراحل بعد، برای نوزاد و یا یک فرد بالغ خواهندشد. ازجمله این ناهنجاری‌ها، می‌توان به‌عدم تشکیل جمجمه و مغز، مهره شکافدار و نخاع بیرون زده، اشاره‌کرد.  شناسایی علل مسبب و پرهیز از‌آن در دوران بارداری، نقش‌مهمی در تأمین سلامت جنین دارد.

مهره شکافدار یا نخاع بیرون‌زده (Spina Bifida) چیست؟

اگر به‌دلیل وجود تراتوژن‌های مختلف درطی بارداری، مهره‌های ستون‌فقرات جنین، دچار ترک و بازشدگی شوند، در این صورت، نخاع، به‌صورت یک توده، دچار بیرون‌زدگی می‌شود و عوارض متعدد حرکتی، عصبی برای جنین، به‌وجود می‌آید.  نخاع بیرون‌زده، ممکن‌است در هرقسمتی از گردن تا پایین‌کمر، مشاهده شود و شدت آن ممکن‌است کم یا زیاد باشد. از طرفی، ناهنجاری مذکور، سبب اختلالات متعدد بعداز تولد می‌شود که با عمل‌جراحی، تا‌حدی قابل‌اصلاح است اما نباید فراموش‌کرد که مهم‌ترین فاکتور درچنین ناهنجاری‌هایی، پیشگیری‌از پیدایش آنهاست. در ادامه، علل مهم ایجاد چنین عارضه‌ای و همچنین راه‌های پیشگیری از‌آن، آمده‌است.

۱ـ دیابت مادر از علل مهم بروز ناهنجاری‌های جنین می‌باشد. در‌واقع می‌توان گفت، دیابت با بروز ناهنجاری‌های مختلف، مانند بروز اختلالات‌سروصورت، اندام‌ها، کلیه، قلب و گوارش، سلامت‌جنین را تحت‌تاثیر قرارمی‌دهد. یکی‌از اختلالاتی که به‌دنبال دیابت مادر در جنین، بروز می‌کند، اسپاینابیفیدا می‌باشد. هرچقدر دیابت مادر، طولانی‌تر و وخیم‌تر باشد، احتمال بروز ناهنجاری‌های مختلف، در جنین، بیشتر خواهد بود. بنابراین باید به تمامی زنان مبتلا به دیابت، توصیه‌شود که سطح قندخون خود را قبل از اقدام به بارداری، کنترل و پایش کنند. همچنین به‌منظور کشف دیابت بارداری، باید تمامی زنان باردار، در اولین مراقبت بارداری و سپس در‌طی هفته‌های ۲۴تا۲۸‌بارداری خود یا هر‌زمانی‌که نشانه‌ای از بروز دیابت در آنان مشاهده‌شود، تحت بررسی‌های لازم به‌منظور شناسایی و درمان به موقع دیابت قرارگیرند. پیاده‌روی و ورزش‌های سبک و غیرمضر، از ابتدای بارداری و همچنین توجه به مصرف یک رژیم‌غذایی متعادل و مطلوب، نقش مهمی در کاهش‌دیابت درحاملگی و عوارض ناشی‌‌از‌آن دارد.

۲ـ‌ مصرف داروها توسط مادران باردار نیز از علل مهم بروز ناهنجاری در جنین می‌باشد. داروهای خطرناک مانند داروهای ضدصرع مانند فنی‌توئین و  فنوباربیتال با مکانیسم‌های مختلف، سبب بروز ناهنجاری‌های متعدد در جنین مانند شکاف لب، شکاف‌کام، اسپاینابیفیدا و اختلالات دیگر می‌شود. البته قطع داروهای ضدصرع به هیچ‌وجه در بارداری یا قبل از آن، اقدامی عاقلانه نیست و ممکن‌است سلامت مادر را به خطر بیندازد. زنان مصرف‌کننده داروهای خطرناک مانند داروهای ضدصرع و ضدمیگرن یا داروهای دیگر، باید پیش‌از اقدام به بارداری یا هنگام ‌آگاهی از بارداری خود، تحت مشاوره دقیق و تنظیم مناسب دوز داروها قرارگیرند تا علاوه‌بر پیشگیری‌از بروز صرع در مادر، از ایجاد ناهنجاری در جنین نیز پیشگیری شود و در مراحل بعدی بارداری، با بررسی و انجام آزمایشات تکمیلی، از سلامت جنین، اطمینان حاصل‌شود.

۳ـ افزایش درجه‌حرارت بدن زنان باردار، به‌هرطریقی مانند استفاده‌از دوش آب‌داغ، سونا، قرارگیری طولانی، در معرض گرما یا تب در دوران بارداری به‌خصوص در ابتدای تکامل‌جنین، یکی‌از علل احتمالی بروز ناهنجاری‌های لوله‌عصبی در جنین می‌باشد. بنابراین تمامی زنان در دوران بارداری خود، باید مراقب افزایش درجه حرارت بدن خود، پیشگیری از بروز عفونت‌ها و درمان به‌موقع آن،  همچنین پیشگیری از بروز و درمان به موقع سرماخوردگی و تب باشند.

۴ـ کمبود فولیک اسید(Folic Acid ) یکی از موارد ثابت‌شده در پزشکی امروز و در پیدایش اختلالات لوله عصبی جنین است. توصیه ما به تمام زنان این است که از سه‌ماه پیش‌از اقدام به بارداری  و در طول‌مدت بارداری، مکمل فولیک‌اسید را به‌صورت روزانه مصرف‌کنند. کمبود فولیک‌اسید در بدن زنان باردار، جنین آنان را درمعرض خطرات متعدد ازجمله بروز ناهنجاری‌های سر و صورت و لوله عصبی، قرارمی‌دهد. مصرف مکمل فولیک‌اسید در زمان مذکور، تا ۷۰ ‌درصد‌از بروز اختلالات لوله‌عصبی در جنین، می‌کاهد. همچنین زنانی که درمعرض خطر بیشتری برای بروز اختلالات لوله عصبی هستند مانند زنان مبتلا به دیابت شدید یا طولانی، زنان مصرف‌کننده داروهای ضدصرع و زنان دارای پیشینة خانوادگی چنین ناهنجاری‌هایی، باید مقدار بیشتری فولیک‌اسید، مصرف کنند. همچنین سبزیجات مختلف و میوه‌ها، منبعی غنی‌از فولیک‌اسید هستند که باید در رژیم‌غذایی روزانه زنان باردار،گنجانده شوند.

۵ ـ از دیگر موارد قابل‌توصیه در‌این‌زمینه، به تمامی زنان‌باردار، پرهیز‌از قرارگیری در‌معرض اشعه‌های‌پزشکی هنگام بارداری و مصرف منظم میوه‌ها و سبزیجات در‌این دوران، انجام آزمایش‌خون دوران بارداری، به‌منظور شناسایی نقایص لوله عصبی‌جنین در‌طی هفته‌های ۱۵تا۲۰‌بارداری، انجام سونوگرافی غربالگری جنین، درطی هفته‌های ۱۸تا۲۰بارداری است. با انجام این سونوگرافی، می‌توان از سلامت‌جنین خود تا حدمطلوبی، اطمینان حاصل‌کرد. همچنین نتایج آزمایش‌خون مادر باردار، درموارد بازبودن لولة‌‌عصبی‌جنین، به‌صورت غیرطبیعی، گزارش‌می‌شود و زمینه را برای بررسی‌های لازم دیگر، فراهم‌می‌کند.

تعداد بازدید : 631

نظرات

حمیدی

3 ماه و 2 روز پیش

سلام من اهل شمالم سه تا از بچه های فامیل این مشکلو دارن یکیش خیلی شدیده بچه کاملا عقب مونده شده چقدر امکان داره بقیه هم این شکلی بشن؟ به نظرتون به این مساله ربطی داره که ما ساکن شمالیم؟ میشه لطف کنید راهنمایی کنیدممنون

آرزو چراغی

2 ماه و 7 روز پیش

با سلام اگر رژیم غذایی شما یا منطقه جغرافیایی زندگی تان، فاقد فولیک اسید باشد، امکان بروز چنین اختلالی، افزایش می یابد. اما امروزه، ثابت شده که تمامی بارداری ها، باید بر علیه این ناهنجاری، محافظت شوند. اگر سابقه ناهنجاری لوله عصبی، در خانواده یا فامیل درجه یک شما وجود دارد، باید مراقبت بیشتری داشته باشید. بعد از بررسی های لازم، ممکن است لازم باشد تا دوز بیشتری از فولیک اسید، دریافت کنید. برای تاثیر بیشتر، فولیک اسید را با دوز لازم، از سه ماه قبل از بارداری، مصرف کنید.

آرزو چراغی

2 ماه و 7 روز پیش

با سلام بله- هم سونوگرافی و هم آزمایش خون مربوط به هفته های آینده را انجام دهید تا از سلامت جنین، مطلع شوید. برای تشخیص این نوع ناهنجاری، از سونوگرافی و تست خون، برای تمام زنان باردار، استفاده می شود.

نیوشا

2 ماه و 13 روز پیش

سلام ببخشید من هفته 14 بارداریم تموم شده وارد 15 هفته شدم اون سونوگرافی که برای سلامت بچه باید انجام بدم میتونه این مشکلات رو تشخص بده میشه لطفا راهنماییم کنید متشکرم

نیوشا

2 ماه و 5 روز پیش

مرسی خانم دکتر

خانم محمدی

1 ماه و 21 روز پیش

سلام خسته نباشید استادم آدرس سایت رو به من دادن گفتن برای مطالعه استفاده کنم سپاس بخاطر مقالات علمی که گذاشتین واینکه استادم گفتن اگر مقاله ای رو برای ارائه خواستم انتخاب کنم حتما منبع مقاله رو ذکر کنم خواستم اگه مشکلی نیست از مقاله خودشون و یکی دیگه از مقالاتی که درمورد خلق در قسمت روانپزشکی بود استفاده کنم اما نمی دونم دقیقا باید چی بنویسم واسه منبع اگه کمک کنید سپاس فراوان

ریحانه حمیدی

1 ماه و 14 روز پیش

مرسی لطف کردین تشکر

ثبت نظر

ارسال

ابقای معاون درمان وزارت بهداشت

سرپرست وزارت بهداشت در حکمی دکتر قاسم جان بابایی را در سمت معاون درمان وزارت بهداشت ابقا کرد.

  • 26

تجویز آنتی‌بیوتیک‌ها در حیوانات و تأثیر آن برسلامت انسان

مقاومت آنتی‌بیوتیکی موضوعی‌جدید در بحران امروزۀ سلامتی انسان‌ها نیست. باتوجه به نتایج پژوهشی که اخیراً در اجلاس میکروبیـوم لندن (London Microbiome Me ...

همکاری کمپانی های اپل و زیمر بایومت باهدف آغاز مطالعه ای بالینی روی سیر درمانی بیماران

شرکت Zimmer Biomet  با Apple Watchهای کمپانی اپل درحال بررسی تغییر سیردرمانی بیماران(Patient Journey) به ویژه در عملهای جراحی تعویض مفصل زانو و لگن ه ...

  • 36

معاون وزیر و رییس سازمان غذا و دارو منصوب شد

بنابر اعلام وبدا، دکتر سعید نمکی در حکمی دکتر مهدی پیرصالحی را به عنوان معاون وزیر و رییس سازمان غذا و دارو منصوب کرد.

  • 22

برچسب اصالت کالا بر روی ۵ گروه تجهیزات پزشکی/ پروانه ساخت تجهیزات پزشکی بدون استاندارد اروپا تمدید نمی‌شود

مدیرکل تجهیزات پزشکی وزارت بهداشت گفت: پروانه ساخت تجهیزات پزشکی بدون استاندارد اروپا (CE) تمدید نمی‌شود.

  • 42

ضرورت جداسازی ردیف بودجه بیماران خاص در مجلس/ ۵۰۰ میلیون یورو جوابگوی نیاز‌های بیماران هموفیلی نیست

مدیرعامل کانون هموفیلی ایران گفت: با اختصاص ۵۰۰ میلیون یورو از صندوق ذخیره ارزی، تنها بخشی از مطالبات داروخانه‌ها و بیمارستان‌ها تأمین می‌شود.

  • 34